X

مقالات روانشناسی، مشاوره و رواندرمانی مرکز مشاوره آرمانا

مقالات روانشناسی، مشاوره و بهداشت روان
مرور مفهومی تروما
روانشناس
/ دسته بندی ها: مقالات

مرور مفهومی تروما

اختلال استرس پس از آسیب(PTSD :Post-traumatic stress disorder) از جمله اختلالاتی است که از نظر تاریخچه و سیر پر فراز و نشیب واژه گزینی از نظر تعریف، سبب شناسی، تشخیص، درمان و پیش آگهی بسیار پیچیده و متنوع است.

مرور مفهومی تروما

اختلال استرس پس از آسیب(PTSD :Post-traumatic stress disorder) از جمله اختلالاتی است که از نظر تاریخچه و سیر پر فراز و نشیب واژه گزینی از نظر تعریف، سبب شناسی، تشخیص، درمان و پیش آگهی بسیار پیچیده و متنوع است. به صورت کلاسیک و ثبت شده اولین بار طی جنگ های انفصالی آمریکا (1365-1361) پزشکان از نوعی عارضه ی عصبی در سربازان جبهه جنگ به نام غم غربت(Nostalgia) نام بردند و بعداً از اصطلاحات دیگری چون نوروز ترس و سندروم تلاش(Effort syndrome) و به طور مشخص قلب تحریک پذیر سربازان(Soldiers irritable heart)، اصطلاح نورآستنی(Traumatic neurosis) مطرح شد. در جریان جنگ روسیه و ژاپن(1905-1904)، پزشکان روسی اصطلاح هیستری(Hysteria) و ضعف عصبی(Nourosthenia) را به کار بردند. در سال 1909-1900 که نفوذ روانکاوی به ویژه در ایالت متحده آمریکا بسیار چشمگیر بود، پزشکان تشخیص تحت عنوان «نوروز ضربه ای» را توضیح دادند.

در جنگ جهانی اول که برای اولین بار روانشناسان نیز شرکت داشتند، اصطلاح شوک انفجار (shell shock)در مورد بیمارانی که در اثر انفجارات و ابزارهای جنگی دچار صدمات روانی شده بودند به کار گرفته شد. در جنگ جهانی دوم به علت گستردگی منطقه جنگی و عکس العمل های گوناگون افراد متفاوت در صحنه های متنوع، روان پزشکان از اصطلاحاتی چون اختلال موقعیتی گذرا(Transient situational disturbance)، نوروز رزمی(Combat neurosis)، خستگی رزمی(fatigue Combat)، نوروز جنگ(War neurosis)، نوروز سانحه ای جنگ، شوک نبرد(Battle shock)، خستگی نبرد(Combat fatigue)، خستگی عملیات(Operational fatigue)، واکنش های شدید فشار روانی(Gross stress reaction)و واکنش سازی استفاده کردند.

سرانجام عوارض روانپزشکی سربازان جنگ ویتنام باعث شد مفهوم PTSD به طور کامل شکل گیرد. بعدها در سال های 1950-1947 عوارض مشاهده شده در بازماندگان ناشی از بلایای طبیعی مثل سیل، زلزله، آتشفشان، طوفان و نیز قربانیان جنایات ساخته ی دست بشر مثل تجاوز به عنف، آتش سوزی، تصادف های دل خراش و غیره را با همین نام PTSD معرفی نمودند.

«اختلال استرس پس از ضربه(PTSD) اولین بار توسط APA و در DSM-III، سال 1980، به طور رسمی در حوزه ی سلامت روان مطرح گردید». «اختلالات مرتبط با عوامل استرس زا و تروما از جمله PTSD در DSM-IV-TR، در طبقه ی اختلال های اضطرابی قرار داشتند، اما در ویرایش پنجم DSM (2013-2012) به عنوان طبقه ی تشخیصی مستقلی به نام اختلالات مرتبط با تروما و عوامل استرس زا شناخته می شوند»(گنجی، 1392، ص1:357).

APA (2014)، تروما را به عنوان «یک پاسخ هیجانی به رویدادی وحشت انگیز مثل تصادف، تجاوز، و یا بلایای طبیعی» توصیف کرده است. ویرایش پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی انجمن روانپزشکی آمریکا (DSM- V)(2013-2012)، رویداد تروماتیک یا تروما را چنین تعریف می کند: «مرگ، جراحت جدی، تجاوز جنسی، و یا تهدید جدی به تجربه کردن این رویدادها(یعنی فرد تا آستانه ی تجربه ی واقعی پیش می رود، ولی جان سالم به در می برد)». بیمار PTSD با یک رویداد خطرناک و تهدید کننده ی زندگی، یا یک جراحت شدید، و یا تهدیدی برای تمامیت جسمی خود یا دیگری مواجه شده است. نشانه های مشخص آن که به سه خوشه ی اصلی طبقه بندی شده است، شامل: تجربه ی مجدد، الگوی اجتنابی کرختی هیجانی و برانگیختگی مفرط می باشد. نشانه ها باید بیش از 1 ماه طول کشیده باشد.

رابینسون، اسمیت و سگال(2014)، ترومای روانی را ناشی از یک تک ضربه، یک حادثه مانند تصادف شدید، یک فاجعه ی سهمگین، و یا یک حمله ی خشونت آمیز دانستند. به عقیده ی آنان تروما همچنین می تواند شامل استرس پایدار مانند زندگی در یک محله ی مملو از جرم و جنایت، یا مبارزه با سرطان باشد. ماستاکیس(1996)، تروما را بیشتر به عنوان «زخمی شدن هیجان ها، روحیه، میل به زندگی، باورهایی در مورد خود، دیگران و جهان، شأن ومنزلت، و احساس امنیت» توصیف کرد.

حادثه ی تروماتیک ممکن است، توانایی فرد برای مقابله کردن یا یکپارچگی عقاید و هیجان هایی که تجربه را در بر می گیرد، به طور کامل در هم بشکند و موجب افتراق یکپارچگی در عملکرد شود. به عقیده ی بایرز(2013)،  واکنش های پس از ضربه زمانی اتفاق می افتد که، اقدام یا اقدام های فرد در پاسخ به رویداد تروماتیک بی اثر باشد. هنگامی که مقاومت و فرار امکان پذیر نیست، سیستم بدن در دفاع از خود دچار ضعف و آشفتگی می شود و با وجود اینکه در ارائه ی پاسخ موثر شکست خورده، مدت ها بعد از دریافت تهدید همچنان به شیوه ای نامناسب و اغراق آمیز پاسخ می دهد. به عبارت دیگر رویدادهای تروماتیک می توان موجب تغییراتی قابل توجه و پایدار در برانگیختگی فیزیولوژیک، هیجان ها، شناخت و حافظه شود.

به بیان گنجی(1392)، «تفاوت PTSD با سایر اختلالات اضطرابی در این است که برای اعلام رسمی ابتلای فرد به آن، باید یک رویداد وحشتناک و تروماتیک، که آغازگر نشانه ها است، شناسائی شود».

پریشانی روانی(Psychological Distress) به دنبال مواجهه با رویداد تروماتیک یا پر استرس کاملاً متغیر است. برخی موارد نشانه ها در زمینه ای از اضطراب یا ترس بهتر درک می شوند. تعداد زیادی از افراد بعد از مواجهه با رویداد تروماتیک یا پراسترس یک فنوتیپ(Phenotype) را آشکار می سازند که به جای نشانه های مبتنی بر اضطراب یا ترس، برجسته ترین خصوصیات بالینی آن شامل: عدم لذت، ملال، برونسازی نشانه های خشم و پرخاشگری و یا نشانه های تجزیه ای است. از آن جا که پریشانی بالینی بعد از مواجهه با رویدادهای فاجعه بار یا آزارنده بروز می یابند، اختلال های مذکور د DSM-5 تحت یک گروه مجزا طبقه بندی شده اند.

اختلال استرس پس از آسیب معمولاً مدتی بعد از ضربه ظاهر می شود. این فاصله ممکن است به کوتاهی یک هفته یا به بلندی سی سال باشد. علائم ممکن است نوسان داشته باشند و تحت استرس شدت یابند. غالباً 50 درصد افراد پس از یک سال علائم شان بهبود می یابد. در صورت شروع و بروز سریع علائم، کوتاه بودن مدت تداوم علائم (کمتر از 6 ماه)، خوب بودن کارکرد های شغلی و ثبات شخصیتی بیمار قبل از تروما، وجود حمایت های اجتماعی قوی، فقدان سایر اختلالات روان پزشکی طبی و مسائل مرتبط با سوء مصرف مواد و سایر عوامل خطرساز می توان پیش آگهی خوبی را پیش بینی نمود. به طور کلی پیش آگهی در کودکان و سال خوردگان ضعیف می باشد.

همواره در مورد علت اختلال به نوعی اختلاف بوده است. عده ای علت آن را مربوط به شدت آسیب های روانی می دانسته اند و دسته ای دیگر علت آن را در آسیب پذیری قبل از بیماری جستجو کرده اند. بررسی های انجام شده توسط «مک فارلان»، سه عامل «خود فاجعه، تجربه های پس از فاجعه، و شخصیت فرد» را دخیل می داند. در نهایت وی نتیجه گرفت که متغییرهای قبل از فاجعه بیش از خود فاجعه مهم است و نقش اصلی را نسبت به خودِ استرس، بازی می کند. در مجموع عوامل مهم دخیل در سبب شناسی این اختلال عبارتند از: عامل استرس زا، چگونگی درک و تجربه حادثه، زمان حادثه، مکان حادثه، ویژگی های فرد قربانی، میزان آسیب پذیری ژنتیکی فرد: از نظر جسمی و روانی، محیط اجتماعی از نظر محل.

پژوهشگران در چهارچوب دیدگاه زیستی از درمان موفقیت آمیز نشانه های PTSD با انواع داروها خبر داده اند، به طوری که داروی ارجح، عمدتاً به نشانه های درمانجو بستگی دارد. برای مثال، در مورد مبتلایان با نشانه های تهییج پذیری زیاد و واکنش های یکه خوردن، داروهای ضد اضطراب; برای کسانی که دچار بی قراری، پرخاشگری، تکانشگری، یا بازگشت به گذشته هستند، داروهای ضد تشنج، مانند کاربامازپین(Carbamazepine)، اسید والپرویک(Valproic acid) و برای درمان نشانه های کرختی، مزاحمت و کناره گیری اجتماعی داروهای ضد افسردگی، مانندSSRIS  و MAOI معمولاٌ مفید واقع می شوند. اگرچه داروها می توانند نشانه های PTSD را مقداری تسکین دهند، اما ساده لوحانه است اگر تصور کنیم داروها به تنهایی برای تسکین بخشیدن به مشکلات روانی و میان فردی که بر دوش مبتلایان به PTSD سنگینی می کننند، کفایت می کند.

دردرمان مبتلایان به PTSD شیوه های متعدد رواندرمانی مانند; روانکاوی، درمان شناختی- رفتاری، مداخله در بحران، حساسیت زدایی از طریق پردازش مجدد حرکات چشم(EMDR)، طرحواره درمانی، هیپنوتیزم و نیز گروه درمانی، خانواده درمانی به کار رفته است.

دونالد مایکنبام(1998)، برنامه ی درمان شناختی- رفتاری 6 مرحله ای را برای درمان PTSD مطرح نمود:

الف- یک رابطه ی کارآمد خوب با درمان جویان بر قرار کنید که ویژگی آن مهرورزی و دلسوزی باشد.

ب- درمانجویان را ترغیب کنید نشانه هایشان را با دید بهتری در نظر بگیرند.

ج- کمک کنید توصیف کلی مشکل را به صورت ساده تر و اختصاصی که مشکل گشا باشد، بازگو کنند.

د- از شیوه های رفتاری، مانند مواجه ساختن درمانجو با موقعیتی که از آن می ترسد، به صورت تجسمی و واقعی، استفاده کنید.

ه- درمان جویان را با موانعی که به شکل احساسات و عقاید تحریف شده هستند و مانع از عملی کردن تغییر و ایجاد امید می شوند، مواجه سازید.

و- به درمانجویان کمک کنید لغزش های احتمالی (مانند تکرار صحنه های برگشت به گذشته، حملات اضطراب یا افسردگی) را پیش بینی کنند.

منابع

احمدی ابهری و همکاران. (1386). کتاب راهنمای جامع نظری و عملی در اختلال PTSD . تهران ناشر: پژوهشکده ی مهندسی و علوم پزشکی جانبازان.

اسلامی نسب، علی.(1372). روانشناسی جانبازی و معلولیت. نشر مروی. تهران. چاپ اول.

انجمن روانپزشکی امریکا. (1381). متن تجدید نظر شده ی راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی . (مترجم: نیکخو، محمدرضا و اوادیس یانس، هامایاک). تهران: انتشارات سخن.(سال انتشار به زبان اصلی 2002).

اوتمر، اکهارت، و اوتمر، زیکلیند.(1390). اصول مصاحبه ی بالینی بر مبنای DSM-IV-TR. (جلد دوم). (ترجمه: نصراصفهانی، مهدی.؛ نوحه سرا، شبنم.؛ خادم ارضا، نوشین، و قهاری، شربانو). تهران: انتشارات ارجمند.(سال انتشار به زبان اصلی2002).

ریزو، لارنس.پی، تویت پیتر.ال.دو، و استین دان. جی. (1390). طرحواره های شناختی و باورهای بنیادین در مشکلات روانشناختی: راهنمای عملی برای متخصصان و درمانگران. (ترجمه: مولودی، رضا و احمدی، سیما). تهران: انتشارات ارجمند. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 2007).

سادوک، بنیامین. جیمز، و سادوک، ویرجینیا. آلکوت. (1388). خلاصه ی روانپزشکی: علوم رفتاری- روانپزشکی بالینی. (جلد اول). (ویرایش دهم). (ترجمه: پورافکاری، نصرت اله). تهران: انتشارات شهر آب. (سال انتشار به زبان اصلی 2007).

فتحی آشتیانی، علی.(1385). آسیب شناسی روانی اختلال استرس پس از سانحه ی ناشی از جنگ. تهران: ناشر تخصصی(به سفارش دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج)).

فتحی آشتیانی، علی، و قاضی، روح الله. (1385). آسیب شناسی روانی، و اختلال استرس پس از ضربه ناشی از جنگ. تهران: رسانه ی تخصصی(به سفارش انتشارات دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله. مرکز تحقیقات علوم رفتاری).

گنجی، مهدی.(1392). آسیب شناسی روانی بر اساس DSM-V (جلد اول). تهران: ساوالان.

نریمانی، محمد، و رجبی، سوران.(1388). مقایسه ی تاثیر روش حساسیت زدایی توام با حرکات چشم و پردازش مجدد با درمان شناختی- رفتاری در درمان اختلال استرس پس از سانحه. دوره19، مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، شماره4، زمستان 88، ص 245-236.

American Psycological Association. (2014). Trauma. Retrieved from: http// www.apa.org/ topics/trauma/index.aspx.

American Psycological Association Officers.(2012-2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Fifth Edition DSM-5Tm. American Psychaitric Pablishing, Washington DC. Library of Congress Cataloging-in-Publication Data.

Byers, K,. (2013). Enhancing resilience and decreasing the risk of secondary trauma in psychology trainees: A training manual. Professional Psychology Doctoral Projects. Graduate School of Professional Psychology. University of St.Thomas, Minnesota, kabyers@ stthomas. Edu

Cockram DM, Drummond PD, Lee CW. Role and treatment of early maladaptive schemas in Vietnam Veterans with PTSD. Clin Psychol Psychother. 2010;17(3):165-82.

Devilly, G.J & Spence S.H. (1999). The Relative efficacy and treatment distress of EMDR and a cognitive behavior trauma treatment protocol in the amelioration of post- traumatic stress disorder. Journal of Anxiety Disorders, 13 (1-2), 131-157.

Dorsey, S., Briggs, E.C., & Woods, B.,A. (2011). Cognitive behavioral treatment for post-traumatic stress disorder in Children and Adolescents. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am; 20(2): 255–269.

Figley C.R & Nash W.P .(2007). Combat stress injury: theory, research & management / editors. New York: Routledge Taylor & Francis Group.

Monson, C.M,. Steffany J. F,. Macdonald, A,. Pukay-Martin, N.D,. Resick, P.A,. &  Schnurr, P.P. (2012). Effect of cognitive-behavioral couple therapy for PTSD: A randomized controlled trial. American Medical Association. JAMA;308(7):700-709

مطلب قبلی مدیریت خودکشی
مطلب بعدی کمال خواهی (Perfectionism)
چاپ
1693

دیدگاه خود را درج فرمایید

افزودن دیدگاه

x
جدیدترین مطالب سایت
فواید در آغوش گرفتن

فواید در آغوش گرفتن

لئو بوسکاليا می گويد: روزی وقتی پس از سخنرانی عمومی، دوستی را که برای دیدارم آمده بود در آغوش گرفتم، آهی کشید و گفت: « چه احساس خوبی! مثل بازگشتن به خانه است، از سفری طولانی.»

کنش ذهنی ناخودآگاه

کنش ذهنی ناخودآگاه

فرض روانکاوانه کنش ذهنی ناخودآگاه از نظر ما ، از یک طرف ، اتساع عظیمی از جانگراییِ (animism) بدوی است که سبب می شود ما نسخه های بدل آگاهیِ خودمان را همه جا دور و برمان ببینیم و از طرف دیگر، گسترشی از تصحیحی است که کانت در دیدگاه ما نسبت به ادراک بیرونی اعمال کرد.

نگاهی به موج کودک آزاری های اخیر.....

نگاهی به موج کودک آزاری های اخیر.....

افزایش نرخ اخبار کودک ازاری در ماه های اخیر موجی از دل مشغولی های واقعی و نگرانی های غیر واقع بینانه را در میان اقشار مختلف در ورای والدین و افراد درگیر در حیطه کودک و نوجوان به راه انداخته است با احترام به این حساسیت های انسانی و تب و تاب موجود به رنج کودکان معصوم ...

سینما، روانشناسی و تحلیل رؤیای فیلم

سینما، روانشناسی و تحلیل رؤیای فیلم

سینما زندگی است، پرشور و جاری... سینما هویّت است، هویتی مستقل در بین ملل. سینما ارتباط است، ارتباطی ماندگار. سینما جان دارد و دنیای سینما، دنیای جادوگران و ساحره هاست، دنیای فانتزی های کودکانه، دنیای رنج، درد، شادی و زیبایی که دقایقی ...

کمال خواهی (Perfectionism)

کمال خواهی (Perfectionism)

"کمال خواهی" یعنی تعیین معیارهای بسیار سخت، که خود تحمیلی هستند و تلاش شدید و بی رحمانه برای دستیابی به آن ها، با وجود مشکلاتی که برای فرد ایجاد می کنند. فرد کمال خواه احساس ارزشمندی خود را تقریبا بر اساس میزان پیگیری و دست یابی به این معیارها تعیین می کند.

مرور مفهومی تروما

مرور مفهومی تروما

اختلال استرس پس از آسیب(PTSD :Post-traumatic stress disorder) از جمله اختلالاتی است که از نظر تاریخچه و سیر پر فراز و نشیب واژه گزینی از نظر تعریف، سبب شناسی، تشخیص، درمان و پیش آگهی بسیار پیچیده و متنوع است.

مدیریت خودکشی

مدیریت خودکشی

خودکشی، مرگِ ناشی از صدماتی است که شخص عمدا به خودش وارد می کند. قصد، فکر، آماده سازی، تلاش ناموفق یا ناکام در بررسی خودکشی مورد اهمیت هستند. شواهد نشان می دهند خودکشی بین افراد ۲۴-۱۵ سال سومین و در بین افراد ۴۴-۲۵ سال چهارمین علت مرگ است. همچنین مهم است بدانیم الگوی خودکشی در کشورهای مختلف متفاوت است.

طرح واره های ناسازگار اولیه (EMS)

طرح واره های ناسازگار اولیه (EMS)

طرحواره[1] ساختاری شناختی برای ادراک، ساماندهی، پردازش و بهره‌برداری از اطلاعات است. طرحواره‌ها در طی زمان نسبتاً ثابت می‌مانند و این منجر به شیوه‌های ثابت برای ادراک و استفاده از اطلاعات می‌شود. طرحواره‌ها در افراد با هم متفاوتند و همین سبب می‌شود که هر فردی اطلاعات را به شیوه ای خاص پردازش کند و رفتاری متفاوت با دیگران داشته باشد...

رویکرد شناختی - رفتاری

رویکرد شناختی - رفتاری

دیدگاه «شناختی- رفتاری» یا «شناختی» در اوایل دهه ی 1950 میلادی مطرح شد. طرح کلی و روش هایی که توسط آلبرت الیس[1]، آرون.تی بک[2]، دونالد مایکنبام[3] و سایر پژوهشگران به وجود آمد، به عنوان روشی کارآمد به طیف وسیعی از مشکلات روانشناختی و اختلال های روانی گسترش یافته است

RSS