X

مقالات روانشناسی، مشاوره و رواندرمانی مرکز مشاوره آرمانا

مقالات روانشناسی، مشاوره و بهداشت روان
رویکرد شناختی - رفتاری
روانشناس
/ دسته بندی ها: مقالات, مقالات تخصصی

رویکرد شناختی - رفتاری

دیدگاه «شناختی- رفتاری» یا «شناختی» در اوایل دهه ی 1950 میلادی مطرح شد. طرح کلی و روش هایی که توسط آلبرت الیس[1]، آرون.تی بک[2]، دونالد مایکنبام[3] و سایر پژوهشگران به وجود آمد، به عنوان روشی کارآمد به طیف وسیعی از مشکلات روانشناختی و اختلال های روانی گسترش یافته است

رویکرد شناختی- رفتاری (Cognitive Behavioral Approach)

دیدگاه «شناختی- رفتاری» یا «شناختی» در اوایل دهه ی 1950 میلادی مطرح شد. طرح کلی و روش هایی که توسط آلبرت الیس[1]، آرون.تی بک[2]، دونالد مایکنبام[3] و سایر پژوهشگران به وجود آمد، به عنوان روشی کارآمد به طیف وسیعی از مشکلات روانشناختی و اختلال های روانی گسترش یافته است (فری[4]، 1391؛ فیرس و ترال، 1389؛ رایت، بسکو و تیز[5]، 1390؛ پروچاسکا و نورکراس، 1391؛ کری، 1389).

مولفه های رفتاری مدل شناختی- رفتاری ریشه در فعالیت پژوهشگران بالینی در سال های دو دهه 1950 و 1960 دارد. طی این دو دهه نظریه های شرطی سازی کلاسیک پاولف و کنشگر اسکینر و سایر رفتارگراهای تجربی در مورد انسان و در مسائل بالینی مورد استفاده قرار گرفتند(رایت و همکاران، 1390). با گسترش پژوهش ها در این زمینه، برخی پژوهشگران برجسته رفتارگرایی از جمله آلبرت الیس و لوینسون و سایرین در صدد ادغام و یکپارچه سازی راهبردهای شناختی در برنامه های رفتاری برآمدند (رایت و همکاران، 1390). آرون بِک نیز از همان ابتدای طرح نظریه اش، استفاده از روش های رفتاری را مورد توجه و تاکید قرار داد. زیرا، به اعتقاد او، فنون رفتاری در کاهش علائم و نشانه ها موثر هستند، همچنین رابطه ای نزدیک بین افکار و رفتار وجود دارد که آن ها را از هم متاثر می سازد(رایت و همکاران، 1390). عناصر شناختی این دیدگاه ریشه در فیلسوفان سوفسطائی دارد. از جمله «اپیک تتوس»[6] فیلسوف سوفسطائی یونان که می نویسد: «آنچه موجب آشفتگی انسان می شود حوادث نیستند، بلکه نظرگاه آنان درباره ی حادثه است»(رایت و همکاران ، 1390).

گاهی دیدگاه شناختی-رفتاری را «صرفاً شناختی» و یا «رفتاری» (فیرس و ترال، 1389) می نامند، اما اغلب افراد فعال در این حوزه، « شناختی- رفتاری» را ترجیح می دهند و مناسب تر می دانند(پروچاسکا و نورکراس، 1391).

دیدگاه شناختی- رفتاری بر پایه ی این دیدگاه بنا شده است، که «حالت های تنش زا مثل افسردگی و اضطراب اغلب توسط تفکر سویمندانه، افراطی و منفی، تداوم و شدت می یابند» (لیهی، 1390).

مدل شناختی- رفتاری برای پردازش شناختی، نقش محوری قائل است. زیرا، انسان ها همواره اهمیت رویدادهای محیطی و درونی را مورد ارزیابی قرار می دهند. مانند رویدادهای فشارزا، خاطرات و رویدادهای گذشته، گرفتن یا نگرفتن بازخورد از دیگران، مسئولیت ها و احساس های جسمی. پژوهشگران شناختی- رفتاری معتقدند، تعامل پیچیده ای بین فرایندهای زیستی، تاثیرات محیطی، بین فردی و عناصر شناختی- رفتاری، در شکل گیری اختلال های روانشناختی وجود دارد. تعامل عناصر اصلی مدل شناختی- رفتاری در شکل به صورتی ساده نشان داده شده است(رایت و همکاران، 1390).

 

 

 

شکل 2-4 مدل اصلی شناختی- رفتاری(رایت، بسکو و تیز، 1390، ص 18)

 

چگونگی درک ما از مسائل، در چگونگی برخورد ما با آن مسائل تاثیر می گذارد. در این مدل فرد می آموزد افکار، هیجان ها، رفتارها و واکنش های جسمی خود را در موقعیت های مختلف شناسائی کرده، معنا و اهمیت افکار خود را مورد آزمون قرار دهد و الگوی فکری را که با هیجان ها، رفتارها یا روابط میان فردی ناکارآمد مرتبط است، تغییر دهد(گرین برگر و پدسکی، 1386[7]).

مدل شناختی- رفتاری به دلیل برخورداری از مبانی نظری و عملی قوی و پژوهش محوری در حوزه ی علم و تفکر علمی، پیشرفت قابل توجهی داشته است. این مدل از رهنمودهایی همچون همکاری مشارکتی، تشخیص مشکلات، الویت بندی مشکل، هدف گزینی، تعیین دستور جلسه، تمرکز بر این جا و اکنون، تاکید بر مسئله گشایی، تغییر و اصلاح افکار، احساس ها و رفتار ، و طراحی تکالیف خودیاری برای افزایش میزان اثربخشی استفاده می کند(رایت و همکاران، 1390).

همچنین کمک می کند تا فرد از وضعیت ناخوشایند فعلی خود، چیزی ارزشمند پدید آورد. مهارت هایی که آموزش داده می شود، در بهبود مسائل خلقی، حل مسائل ارتباطی، مقابله با استرس، کاهش نشانه ها، افزایش عزت نفس، کاهش ترس و افزایش احساس اطمینان نقش دارد؛ کمک می کند که فرد احساس بهتری پیدا کند و مدت ها بعد از آن که به مسائل اصلی خود پرداخت، خود را فردی ارزشمند بداند(گرین برگر و پدسکی، 1386).

انواع متنوعی از مدل های مداخله شناختی- رفتاری توسط نظریه پردازان بزرگ معرفی شده است، که از جمله ی آن ها نظریه عقلانی- هیجانی[8] آلبرت الیس(1955)، نظریه شناختی[9] آرون بک(اوخر دهه ی 1950)، تغییر شناختی- رفتاری[10] توسط دونالد مایکنبام(1977)، دیدگاه چندوجهی لازاروس[11](1976)، نظریه شناختی- رفتاری مارشال لینهان[12](1993) که به رفتار درمانی دیالکتیکی(DBT)[13] هم معروف است، و نظریه ی طرحواره درمانی جفری یانگ[14](1995) هستند(کری، 1389؛ پروچاسکا و نورکراس، 1391؛ و بک، 1391). از این میان دو نظریه ی شناختی بسیار بانفوذ، متعلق به دو فرد برجسته در حوزه ی شناختی- رفتاری الیس و بک می باشد(بک، 1391؛ و پروچاسکا و نورکراس).

منابع:

بک، جودیت.اس.(1391).شناخت درمانی: مبانی و فراتر از آن، (ترجمه: فتی، لادن و فریدحسینی، فرهاد)، تهران: دانژه

پروچاسکا، جیمز. ا.، و نورکراس، جان. سی.(1391). نظریه های رواندرمانی: نظام های رواندرمانی (تحلیل فرانظری)، (ترجمه: سیدمحمدی، یحیی). تهران: روان.

رایت، جسی. ه، بسکو، مونیکا ر.تیز، و مایکل، ای.(1392). آموزش درمان شناختی- رفتاری: همراه با نمایش ویدیوئی، (ترجمه: قاسم زاده، حبیب ا... و حمیدپور، حسن). تهران: ارجمند.

فری، مایکل. (1391). راهنمای عملی شناخت درمانی گروهی. (ترجمه: محمدی، مسعود و فرنام، رابرت). تهران: انتشارات رشد.

فیرس، ای.جری، و ترال، تیموتی.جی. (1389). روانشناسی بالینی: مفاهیم، روش ها و حرفه. (ترجمه: فیروزبخت، مهرداد). تهران: انتشارات رشد.

کری، جرالد.(1389). نظریه و کاربست مشاوره و رواندرمانی(ویراست هفت)، (ترجمه: سیدمحمدی، یحیی). تهران: ارسباران. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 2005).

گرین برگر، دنیس، و پدسکی، کریستین(1386). آنجا که عقل حاکم است. (ترجمه: قاسم زاده. حبیب اله). تهران: انتشارات ارجمند.

لیهی، رابرت.(1390). تکنیک های شناخت درمانی(راهنمای کاربردی برای متخصصان بالینی)، (ترجمه: حمیدپور، حسن و اندوز، زهرا). تهران: ارجمند.




 

[1] Albert Ellis

[2] Aaron Temkin Beck

[3] Donald Meichenbaum

[4] Free

[5] Wright, Basco & Thase

[6] Epictetus

[7] Greenberger & Pedesky

[8] Rational emotive behavior therapy

[9] Cognitive therapy

[10] Cognitive behavior therapy

[11] Arnold Lazarus

[12] Linehan

[13] Dialectical Behavior Therapy

[14] Schema Therapy

مطلب قبلی استرس و عوامل استرس زا
مطلب بعدی Attemtion Deficit Disorder
چاپ
4279

دیدگاه خود را درج فرمایید

افزودن دیدگاه

x
جدیدترین مطالب سایت
فواید در آغوش گرفتن

فواید در آغوش گرفتن

لئو بوسکاليا می گويد: روزی وقتی پس از سخنرانی عمومی، دوستی را که برای دیدارم آمده بود در آغوش گرفتم، آهی کشید و گفت: « چه احساس خوبی! مثل بازگشتن به خانه است، از سفری طولانی.»

کنش ذهنی ناخودآگاه

کنش ذهنی ناخودآگاه

فرض روانکاوانه کنش ذهنی ناخودآگاه از نظر ما ، از یک طرف ، اتساع عظیمی از جانگراییِ (animism) بدوی است که سبب می شود ما نسخه های بدل آگاهیِ خودمان را همه جا دور و برمان ببینیم و از طرف دیگر، گسترشی از تصحیحی است که کانت در دیدگاه ما نسبت به ادراک بیرونی اعمال کرد.

نگاهی به موج کودک آزاری های اخیر.....

نگاهی به موج کودک آزاری های اخیر.....

افزایش نرخ اخبار کودک ازاری در ماه های اخیر موجی از دل مشغولی های واقعی و نگرانی های غیر واقع بینانه را در میان اقشار مختلف در ورای والدین و افراد درگیر در حیطه کودک و نوجوان به راه انداخته است با احترام به این حساسیت های انسانی و تب و تاب موجود به رنج کودکان معصوم ...

سینما، روانشناسی و تحلیل رؤیای فیلم

سینما، روانشناسی و تحلیل رؤیای فیلم

سینما زندگی است، پرشور و جاری... سینما هویّت است، هویتی مستقل در بین ملل. سینما ارتباط است، ارتباطی ماندگار. سینما جان دارد و دنیای سینما، دنیای جادوگران و ساحره هاست، دنیای فانتزی های کودکانه، دنیای رنج، درد، شادی و زیبایی که دقایقی ...

کمال خواهی (Perfectionism)

کمال خواهی (Perfectionism)

"کمال خواهی" یعنی تعیین معیارهای بسیار سخت، که خود تحمیلی هستند و تلاش شدید و بی رحمانه برای دستیابی به آن ها، با وجود مشکلاتی که برای فرد ایجاد می کنند. فرد کمال خواه احساس ارزشمندی خود را تقریبا بر اساس میزان پیگیری و دست یابی به این معیارها تعیین می کند.

مرور مفهومی تروما

مرور مفهومی تروما

اختلال استرس پس از آسیب(PTSD :Post-traumatic stress disorder) از جمله اختلالاتی است که از نظر تاریخچه و سیر پر فراز و نشیب واژه گزینی از نظر تعریف، سبب شناسی، تشخیص، درمان و پیش آگهی بسیار پیچیده و متنوع است.

مدیریت خودکشی

مدیریت خودکشی

خودکشی، مرگِ ناشی از صدماتی است که شخص عمدا به خودش وارد می کند. قصد، فکر، آماده سازی، تلاش ناموفق یا ناکام در بررسی خودکشی مورد اهمیت هستند. شواهد نشان می دهند خودکشی بین افراد ۲۴-۱۵ سال سومین و در بین افراد ۴۴-۲۵ سال چهارمین علت مرگ است. همچنین مهم است بدانیم الگوی خودکشی در کشورهای مختلف متفاوت است.

طرح واره های ناسازگار اولیه (EMS)

طرح واره های ناسازگار اولیه (EMS)

طرحواره[1] ساختاری شناختی برای ادراک، ساماندهی، پردازش و بهره‌برداری از اطلاعات است. طرحواره‌ها در طی زمان نسبتاً ثابت می‌مانند و این منجر به شیوه‌های ثابت برای ادراک و استفاده از اطلاعات می‌شود. طرحواره‌ها در افراد با هم متفاوتند و همین سبب می‌شود که هر فردی اطلاعات را به شیوه ای خاص پردازش کند و رفتاری متفاوت با دیگران داشته باشد...

رویکرد شناختی - رفتاری

رویکرد شناختی - رفتاری

دیدگاه «شناختی- رفتاری» یا «شناختی» در اوایل دهه ی 1950 میلادی مطرح شد. طرح کلی و روش هایی که توسط آلبرت الیس[1]، آرون.تی بک[2]، دونالد مایکنبام[3] و سایر پژوهشگران به وجود آمد، به عنوان روشی کارآمد به طیف وسیعی از مشکلات روانشناختی و اختلال های روانی گسترش یافته است

RSS